Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-08-27T16:18:01.398645+00:00

Янгы Разилешив: Колосдагъылагъа

Янгы Разилешив: Колосдагъылагъа

1. Баш Сёз

1. Колосдагъылагъа

1. Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Россияны Илмулар Академиясы

Тарих-филология илмуланы бёлюгю

БИБЛИЯНЫ ТАРЖУМАСЫНЫ ИНСТИТУТУ МОСКВА

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Библияны Таржумасыны институту Москва 2007

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Сизин ойларыгъызны ва ёравларыгъызны шу адресге гёре йиберигиз:

www.ibt.org.ru
ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 5-93943-100-3

Horace Knowles; The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

( United Bible Societies, 1994 )

All rights reserved.

© Библияны Таржумасыны институту, Москва, 2007

Баш Сёз

БАШ СЁЗ

Гьюрметли охувчу!

Сиз къолугъузгъа тутгъан китап – Янгы Разилешивню къумукъ тилге этилген биринчи толу таржумасы. Янгы Разилешив – оьзюне Сыйлы Язывлар яда Библия деп айтылагъан китапны гесеги. Библиягъа бир китапхана деп айтмагъа ярай. Ону ичине кёп санавдагъы адамлар бир нече тиллерде ювукъ гьисапда минг ярым йылны узагъында язгъан онлар булангъы китаплар гире.

Библияны биринчи гесеги – Эсги Разилешив. Ону аслу маънасы – Аллагь, бары да бырынгъы халкълардан айырып исрайыллыланы танглап, олар булан разилешив бегетгенин гёрсетмек. Танглагъан халкъына Аллагьны рагьмусу болсун учун, исрайыллылар Аллагьдан оьзлеге берилген къанунланы кютмеге герек болгъан. Шоланы жыйымына Таврат, яда Мусаны Къануну деп ат тагъылгъан, неге тюгюл де оланы исрайыл халкъына Муса пайхаммар гелтирген.

Амма шо Разилешив де, Къанун да инсанланы янгыз янгы ва даимлик Разилешивге гьазирлей болгъан – шо янгы Разилешивню Аллагь инсанлар булан гьалиден эки минг йыл алда бу дюньягъа гелген Иса Месигьден таба бегетген. Янгы Разилешивге гиреген 27 китапда Исаны инсанлар булан бегетилген Янгы Разилешивюню гьакъында хабар юрюле.

Янгы Разилешивню башлапгъы дёрт китабына «Инжиллер» деп айтыла. Шо сёз грекчеден гёчюргенде, «сююнч хабар» демек бола. Инжиллерде Иса Месигьни тувмакълыгъы, Ону бу дюньядагъы яшаву, хачдагъы оьлюмю ва тирилмеклиги гьакъында хабарлана.

Янгы Разилешивню сонг гелеген «Элчилени ишлери» деген китабында Исагъа иман салгъанланы жыйыны башлап нечик амалгъа гелгени ва оьмюр сюргени, Исагъа бакъгъан якъдагъы иман сав дюньягъа нечик чалтлыкъда яйылып гетгени гьакъында хабар бериле.

Янгы Разилешивню китапларыны кёбюсю (21) – Исаны элчилери язгъан кагъызлар. Оланы аслу маънасы – иманлылагъа насигьат берив, Исагъа иман салгъанланы жыйынына шо заманларданокъ да гирмеге башлагъан адашывланы, ялгъан уьйретивлени юзюн ачмакъ.

Янгы Разилешивню ва савлай Библияны ахырынчы китабы – Югьанны вагьийи. Шо китапда ону язгъан элчи Югьангъа ахыр заман булан байлавлу Аллагьдан йиберилген вагьий бериле. Аллагь Югьангъа ахыр заман болма тарыкъ затны ачыкъ эте – бу дюньяда гьакимлик сюрюп турагъан яманлыкъдан Аллагь уьст чыгъажакъ.

Янгы Разилешив бизин девюрню 1-нчи асрусунда шо заманларда инг де бек яйылгъан грек тилинде язылгъан. Эки минг йылны ичинде Янгы Разилешив дюньядагъы юзлер булангъы тиллеге таржума этилген.

Къумукъ тилде тюрлю-тюрлю йылларда Янгы Разилешивню айры-айры китаплары чыкъгъан. 1888-нчи йылда Маттайны Инжили, 1897-нчи йылда буса Маркны Инжили чыкъгъан. 1897-нчи йылда Маттайны Инжили тюзелтилип онгарылып янгыдан чыкъгъан. 1996-нчы йылда Библияны Таржумасыны институту Маркны Инжилини янгы таржумасын, 2001-нчи йылда буса Лукъаны Инжилин чыгъаргъан.

Къолугъуздагъы бу китап – Янгы Разилешивню гьалиги къумукъ адабият тилге этилген толу таржумасыны биринчи къайдасы. Таржумачылар грекче текстдеги сёзлени гезигин, жумлаланы къурулушун сакъламагъа къарамагъан, ону маънасын бермеге къаст этген. Къумукъ тил де, грек тил де бир-бирине къардаш тиллер тюгюл, шо саялы да оланы грамматика къурулушлары да башгъа. Сынав гёрсетеген кюйде, тувра, сёз-сёзюне дегенлей этилген таржума къулакъгъа онча арив чалынмай, олай таржумадагъы бары зат англашылып да битмей. Бу таржума бырынгъы къолъязывланы илму гёзден къаралып чыкъгъанларындан этилген, шо саялы да муну бир-бир ерлери орус тилдеги мердешли таржума булан рас гелмей къалмагъа да бола.

Янгы Разилешивню бир-бир ерлерин тюрлю-тюрлю кюйде англамагъа ва таржума этмеге бола. Шолай гезиклени инг де аслуларында баянлыкълар берилген – оларда таржуманы болмагъа болагъан башгъа журалары берилген. Баянлыкъларда охувчугъа четим тиймеге болагъан бир-бир сёзлеге ва сёз тагъымлагъа англатывлар бериле.

Таржуманы гьар китабыны алдында гиччирек баш сёзлер бериле. Шоларда китапланы авторлары, оларда гётерилеген аслу масъалалар булан байлавлу болуп къысгъача маълуматлар бериле. Ондан къайры да, китапны гьар бёлюгю, бир маъна булан байлавлу гесеклеге пайланып, башлар да салынып бериле. Китапланы алдындагъы баш сёзлер де, оланы ичиндеги бёлюклердеги гесеклеге салынгъан башлар да башлапгъы грекче къолъязывларда болмагъан. Оланы таржумачылар охувчулагъа гьар китапны, ону гьар гесегин яхшы англамагъа кёмек болсун учун, оьзлени ягъындан къошгъан. Таржумада Сыйлы Язывланы Эсги Разилешив деген бёлюгюнден алынгъан гесеклер башгъа языв къайда булан берилген. Ахырда да, таржуманы ахырында Янгы Разилешивде ёлугъагъан терминлени, аслу ерни тутагъан адамланы ва ерлени атларыны сёзлюгю, Янгы Разилешивдеги агьвалатлар юрюлеген пачалыкъланы ва шагьарланы карталары берилген.

Библияны Таржумасыны институту Янгы Разилешивню къумукъ тилге гёчюрювде ортакъчылыкъ этген таржумачылагъа, редакторлагъа ва шолай да оьзге бары да къол ялгъагъанлагъа разилигин билдире.

Бу китап къумукъ халкъгъа пайдалы болур деп умут этебиз.

Библияны Таржумасыны институту

Колосдагъылагъа

Колосдагъылагъа

1. Баш Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

Баш Сёз

Колосдагъылагъа язылгъан кагъыз

Колосдагъылагъа

Бу кагъызын Павел Румдагъы туснакъда олтургъан вакътисинде язгъан. Кагъыз Исагъа иман салгъанланы Павел оьзю танымайгъанлары учун язылгъан. Амма о Колосдагъы жыйында имангъа къыйышывлу гелмейген къаравлар яйылып барагъанын эшитген: сайки, Иса Месигь Аллагьны Уланы тюгюл, бир малайикге ошагъан инсан деп уьйретегенлер арагъа чыкъгъан. Жыйында аш, бир тюрлю байрамлар ва шолай да ягьуди къанунланы кютювю булан байлавлу гёрсетивлеге кёп агьамият бермеге башлагъан.

Шолагъа жавап гьисапда Павел Иса Месигь Ким экени, О бизин учун не этип гетгени гьакъда яза: О Аллагьны Уланы, «Къаркъараны Башы, демек иман салгъанланы Башчысы Одур. Гьар бир затда алдын болмакъ учун, О оьлюлерден биринчилей болуп тиргизилген Башдыр», О бары да инсанланы айыпларын Оьзюню уьстюне алгъан. О хачгъа илинип оьлюп гетген ва бизин оьзюбюзню гюнагьларыбыз учунгъу такъсырдан азат этген. Шолай пикир эте туруп, Павел Аллагьдан гелеген къутгъарылывну бир тюрлю къанунланы кютюв булан байлавлу этип сёйлемеге къарайгъанлагъа къаршы чыгъа. Месигьге иман салгъан адам бош сёйлевлеге, ялгъан гьакъылгъа алданып къалмагъа тюшмей. Исагъа иман салгъан адам Раббибиз рази къалагъан кюйде янгыз Аллагьны рагьмусуну кёмеклиги булан яшап бола.

1

Башлапгъы саламлар

1^1Аллагь буюруп, Иса Месигьни элчиси этилип танглангъан мен Павелден ва иман къардашыбыз Тимофейден+
2Аллагьны Колосдагъы халкъына, Месигь булан бирликдеги инамлы къардашлагъа салам! Атабыз Аллагь сизге рагьму ва парахатлыкъ берсин.

Павелни шюкюрлюгю ва дуасы

3Биз дуа этегенде, сизин учун гьар заман Раббибиз Иса Месигьни Атасы Аллагьгъа шюкюр этебиз+. 4Неге тюгюл де, Иса Месигьге сизин иман салагъаныгъызны ва Аллагьны бары да халкъына бакъгъан якъдагъы сюювюгюзню гьакъындагъы хабар бизге етишген. 5-6Неге тюгюл де, умут этеген затыгъыз сизин кёклерде къаравуллап тура. Сиз о гьакъда алда сизге етишген гьакъ гертиликни сёзюнде – Сююнч Хабарда – эшитген эдигиз. Сиз Сююнч Хабарны эшитген ва Аллагьны зор яхшылыгъы гьакъында гертиден де англагъан гюнден берли, сизин арагъызда болгъанда йимик, бютюн дюньяда Сююнч Хабар яхшы натижа гелтирип ва яйылып тербей++. 7Сиз шо гьакъда сизин учун Месигьге инамлы кюйде къуллукъ этеген сююмлю иш ёлдашыбыз Эпафрасдан эшитдигиз+. 8Дагъы да о бизге Аллагьны Ругьу сизге берген сюювню гьакъында хабарлады.

9Сизин гьакъыгъыздан башлап эшитген гюнден берли биз сизин учун даим дуа этебиз. Оьзю сюегенин сизге билдирсин, ачыкъ англав ва ругь якъдан гьакъыллылыкъ берсин деп, Аллагьгъа тилейбиз+. 10Сиз Раббибизге лайыкълы болгъан яшав булан яшасын деп, гьар бир ишигизде О ушатагъан кюйде иш гёрсюн деп, гьар рагьмулу ишде сизин загьматыгъыз натижа берсин деп, сизин Аллагьгъа тюшюнювюгюз артсын деп, биз дуа этебиз+. 11-12Шону учун да сизде зор чыдамлыкъ ва къаттылыкъ болсун деп, Аллагь сизин Оьзюню макътавлу къудраты булан гючлендирсин дагъы. Сизге Оьзюню нюрде яшайгъан халкъыны варислигинден пайыгъызны алма имканлыкъны савгъат этип бергенге Атабызгъа шат кюйде шюкюрлюк этигиз+. 13О бизин къарангылыкъны гючюнден къутгъарып, Оьзюню сююмлю Уланыны гьакимлигини тюбюнде яшамагъа ихтияр берди+. 14Исадан таба биз азатлыкъны, гюнагьларыбызны гечивюн алдыкъ+.

15Гёрюнмейген Аллагьны келпети ва бары яратывдан оьрдеги Одур+. 16Кёкдеги, ер юзюндеги, гёрюнеген, гёрюнмейген бары да затланы: пачаланы, гьакимлени, башчыланы, гьакимиятланы – Аллагь Ондан таба яратды. Гьар зат Ондан таба ва Ону учун яратылды+. 17О бары яратылгъан затдан алда болгъан. Ону къудраты булан бары да зат тизимли болду. 18Къаркъараны Башы, демек иман салгъанланы Башчысы Одур. Гьар бир затда алдын болмакъ учун, О оьлюлерден биринчилей болуп тиргизилген Башдыр+. 19Аллагьны бютюн толулугъу, Оьзю Аллагьны буйругъуна гёре, Месигьде яшап тура+. 20Месигьни хачда тёгюлген къаны себепли болуп, Аллагь кёклердеги ва ер юзюндеги бары да затны Ондан таба Оьзю булан ярашдырды+.

21Оьзюгюзню ойларыгъыз ва яман ишлеригиз саялы бир вакътилерде сиз Аллагьдан арекде эдигиз ва Огъар душман да дюр эдигиз+. 22Амма Месигь Оьзюню инсан къаркъарасы тарыгъан оьлюмюнден таба сизин Аллагь булан ярашдырды. Шоллукъда, О сизин гьеч бир тетиксиз, айыпсыз ва юреклеригиз таза кюйде Аллагьны алдына гелтире,+
23эгер де, озокъда, сиз иманны къатты ва бек кюрчюсюнде дагъы да токътап турсагъыз. Сиз эшитген Сююнч Хабар берген умутдан тайышмай туругъуз. Шо Сююнч Хабар кёкню тюбюнде яшайгъан бары да халкъгъа билдирилген. Аллагьны тапшуруву булан мен Сююнч Хабар билдирмек учун къуллукъчу болдум+.

Исагъа иман салгъанлар учун Павелни къуллукъ этивю

24Магъа сизин учун азап чекмеге тюшгенге мен сююнемен. Месигьни къаркъарасы, демек Огъар иман салгъанланы жыйыны саялы азап чеге туруп, мен Ону къаркъарасы учун етишмейген затны толумлашдыраман+. 25Аллагьны тапшуруву булан мен Исагъа иман салгъанланы къуллукъчусу болдум. Оьзюню каламын сизин пайдыгъыз учун толу кюйде етишдирмеге Аллагь магъа тапшурду+. 26Алда асруланы боюнда Аллагьны сыры бары да наслулагъа яшырылгъан эди. Гьали буса ону Аллагь Оьзюню халкъына ачыкъ этди+. 27Аллагь шо сырны бары байлыгъын ва макътавлугъун бары да халкъланы арасында ачыкъ этмеге сюйдю. Сыр буса Месигь сизин ичигизде яшайгъанлыкъдадыр ва Оьзюню макътавлугъуна сизин де ортакъчы этеген умутугъуз болуп токътайгъанлыкъдадыр+.

28Бары да адамланы Аллагьны алдында Месигь булан бирликде камиллешген гьалда гёрсетмеге сюебиз. Шо саялы олагъа Месигьни гьакъында билдирип, гьарисин насигьат ва Аллагь берген гьакъыл булан уьйретебиз. 29Шону учун Месигь магъа береген ва оьзюмде иш гёреген бары да гючлер булан загьмат да тёгемен+.

2

2^1Сизин пайдыгъыз учун, Лаодикиядагъы иман къардашланы ва гьали де оьзюм гёрмеген кёп башгъаланы пайдысы учун мен нечик къаныгъывлу загьмат тёкгенни сиз билгенигизни сюемен. 2Мен шону оланы ругьландырмакъ ва сюювде бирлешдирмек учун этемен. Олар Аллагьны сырын билмеклиги гелтиреген толу гьакъ инамлыкъгъа етгенни сюемен. Аллагьны сыры да Месигьдир.+
3Гьакъылны ва билимни бары да хазналары Онда яшырылгъан+.

4Мен сизге шону арив сёзлер булан сизин бирев де алдатып болмасын учун айтаман+. 5Оьзюм сизин булан тюгюл бусам да, сиз мени юрегимдесиз. Сиз тийишли кюйде яшайгъаныгъыз ва Месигьге бакъгъан якъдагъы сизин къатты иманыгъыз мени сююндюре+.

Иса Месигь яшавубузну толу эте

6Сиз Иса Месигь Рабби экенни къабул этдигиз, шо саялы Ону булан биригип яшап къалыгъыз+. 7Месигьде тамурлашыгъыз, оьзюгюзню яшавугъузну Ону уьстюнде къуругъуз, сизин уьйретген кюйде оьзюгюзню иманыгъызда беклешигиз ва Аллагьгъа артыкъ кюйде шюкюрлюк этигиз+.

8Месигьге асасланмагъан, амма инсан адатларына ва бу дюньягъа гьакимлик этип турагъан къайдалагъа асаслангъан гьар къайсы болуп да бир бош ва пайдасыз илму булан сизин бирев де есир этмесин учун, вёрегиз, сакъ болугъуз+. 9Аллагьны бютюн толулугъу Месигьде, Ону инсан къаркъарасында яшай+. 10Ону булан биригип, сиз де яшавну толулугъун тапдыгъыз. О буса бары да ругьланы гьакимлерини ва башчыларыны уьстюнде токътагъан+.

11Сизге сюннет Месигьге иман салгъанда этилди. Шо сюннетни буса инсанлар тюгюл, Месигь этди. Булай демек – О сизин гюнагьлы табиатыгъызны гючюнден азат этди+. 12Сувгъа чомдуруп, оьзюгюзню Аллагьгъа тапшуртгъанда, сиз Ону булан бирче гёмюлген йимик болдугъуз. Шо заман сиз дагъы да Месигьни оьлюмден тирилтген Аллагьны къудратына бакъгъан якъдагъы иманыгъыздан таба Ону булан бирче тирилдигиз+.

13Алда гюнагьларыгъызны ва сюннетсиз гюнагьлы табиатыгъызны себебинден сиз оьлюлер эдигиз, амма Аллагь сизин Месигь булан бирче тирилтди. О бизин бары да гюнагьларыбызны гечди+. 14Месигь Къанунну буйрукълары булан бизге тёлевге гёрсетилген бары да борчланы язывун ёкъ этди. О шо язывну хачгъа илинип ёкъ этди+. 15Аллагь ругьланы гьакимлерин ва гьакимиятларын савутсузландырды, хачны гючю булан олардан уьстюн гелди ва Оьзюню уьстюнлюгюню юрюшюнде оланы есирлер йимик юрютдю+.

16Ашайгъан ичеген затыгъызгъа къарап, бир бир дин байрамланы, ай янгырып чыгъагъан заманны яда сонгугюнлени белгилемейгенигизге къарап, сизин бирев де айыпламасын+. 17Бу чу янгыз гелмеге тарыкълы болгъан затны гёленткиси, гьакъыкъат буса Месигьдедир+. 18Оьз оьзюн тёбен салмагъа, малайиклеге сужда къылмагъа сюегенлени, оьзлер гёреген затланы гьакъда айтып юрюйгенлени сизин айыплама къоймагъыз. Шолай адам бу дюньядагъы гьакъылы ёлбашчылыкъ этип, бир себепсиз оьктемлигинден шишип айланар. 19Олар санлары бир бири булан бирлешген ва Аллагь сюеген кюйде оьсеген бютюн къаркъараны юрютеген Баш булан – Месигь булан – байлавлугъун тас этгенлер+.

20-21Месигь булан бирче оьлюп, сиз бу дюньягъа гьакимлик этип турагъан къайдалардан эркин болдугъуз. Неге дагъы дюньяда яшайгъанда йимик, «Муну тутма!», «Ону ашама!», «Огъар тийме!» деген йимик къайдаланы юрютесиз++? 22Булар барысы да янгыз инсан къайдаларыдыр ва насигьатларыдыр. Шолай къайдалар ва насигьатлар оьзлерден пайдаланып битген сонг ёкъ этилме тарыкълы болгъан бары да затлар булан байлавлудур+. 23Оьзбашына иш гёреген динчилиги, оьз оьзюн тёбен салагъанлыгъы, къаркъарасына артыкъ зулму гелтиреген булай къайдалар, озокъда, нечик буса да бир гьакъыллылыкъны гёрюнюшюн ярата. Гьакъыкъатда буса, гюнагьлы напсындан уьстюн гелмек учун, онда гьеч бир гюч де ёкъдур.

3

3^1Шолай болгъанда, Аллагь сизин Месигь булан бирче тирилтсе, Аллагьны онг ягъында Месигь олтургъан кёклеге багъып талпыныгъыз+. 2Ойларыгъызны дюньядагъы затлагъа тюгюл, кёклеге бакъдырыгъыз. 3Месигь булан сиз оьлгенсиз. Гьали сизин яшав Месигь булан бирче Аллагьда яшырылып тура+. 4Месигь сизин герти яшавугъуздур. О къайтып гелгенде, сиз де Ону булан бирче макътавлукъгъа ортакъчы болажакъсыз+.

Алдагъы ва гьалиги яшав

5Шо саялы оьзюгюзде бар дюньягъа хас болгъан бары да затны: пасатлыкъны, писликни, напс къастланы ва ялгъан аллагьлагъа къуллукъ этивге ошайгъан къызгъанчлыкъны оьлтюрюгюз+. 6Шо бары да затлар саялы Аллагьны къазапланыву етишип геле тура. О тынгламайгъанланы такъсырлажакъ+. 7Бир заманларда сиз де шо затланы таъсирин сезип яшадыгъыз, шо ёлларда юрюдюгюз+.

8Гьали буса къазапланывгъа, оьчлюкге, ачувгъа, бугьтангъа ва эдепсиз сёзлеге арт беригиз!+
9Бир биригизге ялгъан айтмагъыз, неге тюгюл де сиз гьали бары да яман ишлери де булан бирче оьзюгюзден алдагъы битимигизни алып ташладыгъыз+. 10Аллагьыбызны англайгъан даражагъа етмек учун, баргъан сайын Яратгъаныбызгъа ошай туруп, сиз даим янгырып турагъан янгы битимни къабул этдигиз+. 11Янгы битими булангъы адамгъа не ягьудилени, не ягьуди тюгюллени, не сюннет этилгенни, не сюннет этилмегенни, не башгъа халкъны, не къыр адамны, не къулну, не азатны арасында башгъалыкъ ёкъдур. Месигь гьар затдыр ва гьар затдадыр+.

12Сиз Аллагьны халкъысыз. О сизин кёп сююп сайлады. Шогъар гёре рагьмуну, языкъсынывну, саламатлыкъны, инсанлар булангъы аралыкъда илиякълылыкъны, сабурлукъну опуракълардай этип гийигиз+. 13Бир биригизге сабурлу болугъуз. Эгер де биревню биревге хатири къалгъан буса, гечигиз. Раббибиз сизден гечгенде йимик, сиз де гечигиз+. 14Шо «опуракъланы» уьстюнден бары да затны камиллешдирип бирлешдиреген сюювню де гийигиз+.

15Месигь береген парахатлыкъ юреклеригизни тюз ёлгъа салсын. Сиз чи бир къаркъараны ортакъчылары болуп, парахатлыкъда яшама чакъырылгъансыз. Шюкюрлю де болугъуз!+
16Месигьни каламы бютюн байлыгъы булан сизин ичигизде яшасын. Ону каламы булан гьакъыллы кюйде бир биригизни уьйретигиз ва насигьат беригиз. Юрегигизде шюкюрлюк булан Аллагьгъа макътав, алгъыш этеген йырланы ва дин йырланы йырлагъыз+. 17Не зат эте бусагъыз да, не зат сёйлей бусагъыз да, Раббибиз Исаны аты учун этигиз, Ондан таба Атабыз Аллагьгъа шюкюр этигиз+.

Уьйдегилер булангъы янгы яшав

18•Гьей къатынлар, Исагъа иман салгъанлагъа лайыкълы болагъан кюйде, эрлеригизге таби болугъуз+. 19Гьей эрлер, къатынларыгъызны сююгюз. Олагъа артыкъ къатты болмагъыз+.

20Гьей яшлар, ата анагъызгъа гьар затда тынглавлу болугъуз. Шолай этсегиз, Раббибиз де рази къалар+. 21Гьей аталар, авлетлеригизни къарсалатмагъыз, ёгъесе олар гёнгюлсюз болуп къалар.

22Гьей къуллар, сизин бу дюньядагъы есилеригизге гьар затда тынглавлу болугъуз. Яревкелер этегенде йимик, гёземеликге де тюгюл. Шону есилеригизни яхшы къаравун къазанмакъ учун тюгюл, гьакъ юрекден ва Раббибизден къоркъагъан гьалда этигиз+. 23Не зат эте бусагъыз да, шону инсанлар учун тюгюл, Раббибиз учун этегенде йимик, гьакъ юрекден этигиз. 24Раббибиз сизге савгъатгъа варислик бережекни билесиз чи. Неге тюгюл де, сиз гьакъ Есигизге – Раббибиз Месигьге къуллукъ этесиз+. 25Яманлыкъ этеген гиши Аллагьны ягъындан тийишли кюйде такъсырланар, неге тюгюл Аллагь биревню биревден артыкъ гёрмей+.

4

4^1Гьей есилер, къуллукъчуларыгъызгъа сиз де адилли ва тюз янашыгъыз, кёклерде сизин де Есигиз барны унутмагъыз.

Ахыргъы насигьатлар

2Эринмей талмай дуа этигиз. Дуа этегенде, айыкъ ва шюкюрлю болугъуз+. 3Бизин учун да дуа этигиз. Оьзюню сырын, демек Месигьни гьакъындагъы хабарны билдирмек учун, Аллагь бизге де бир ёл ачсын деп дуа этигиз. Шо себепден мен гьали де туснакъдаман+. 4Мен тарыкълы кюйде, англашывлу сёйлеп болсун учун дуа этигиз.

5Исагъа иман салмайгъанлар булан оьзюгюзню гьакъыллы тутугъуз, гьар имканлыкъдан пайдаланыгъыз+. 6Оьзгеге тюз жавап берип билмек учун, сизин сёйлевюгюз гьар заман илиякълы, гьакъыллы болма тарыкъ+.

Ахыргъы саламлар

7•Мени гьакъымдан бары да затны сизге Тигьик хабарлажакъ. О мени сююмлю иман къардашым, иш ёлдашым ва Раббибизни ёлунда мени йимик бир къуллукъчу+. 8Бизин гьалыбызны сиз билсин ва о сизге ругь якъдан гюч де берсин деп, мен ону сизин яныгъызгъа йибердим+. 9Ону булан сизге Онесим де гележек. О да арагъыздан чыкъгъан биригиз, бизин инамлы ва сююмлю иман къардашыбыз. Мундагъы гьалланы гьакъында олар сизге бары да затны айтажакълар+.

10Мени булан бирче туснакъда олтургъан Аристарх да сизге салам йибере. Барнабаны зукъариси Марк да сизге салам йибере. Сиз Маркгъа байлавлу буйрукъланы алдыгъыз. Эгер о сизин яныгъызгъа гелсе, ону яхшы къаршылагъыз+. 11Сизге Иуст деп де айтылгъан Иса да салам йибере. Исагъа иман салгъан ягьудилени арасындан янгыз булар мени булан бирче Аллагьны гьакимлиги токъташсын учун загьмат тёге эди. Олар магъа уллу кёмеклешив эди+.

12Арагъыздан чыкъгъан биригиз – Иса Месигьни къуллукъчусу болгъан Эпафрас да сизге саламлар йибере. Сиз Аллагь сюеген ёлда камил, токъташгъан тынглавлукъда болсун учун, о даим сизин учун къасткъылып дуа эте+. 13Сизге, сизин Лаодикиядагъы ва Ераполдагъы иман къардашларыгъызгъа яхшылыкъ болсун учун ону аямай загьмат тёгегенине мен шагьатман. 14Сююмлю эмчи Лукъа ва Демас сизге саламлар йиберелер+.

15Лаодикиядагъы иман къардашларыбызгъа, Нимфагъа ва ону уьюнде жыйылагъан Исагъа иман салгъанлагъа менден де саламлар айтарсыз+. 16Бу кагъыз сизге охулгъан сонг, ону Лаодикиядагъы жыйында да охусун учун, ондагъы иманлылагъа йиберигиз. Исагъа Лаодикиядагъы иман салгъанлагъа язылгъан кагъызны сиз де охурсуз+. 17Архипге де: «Вёре, сагъа Раббибиз тапшургъан къуллукъну кютмей къойма», – деп айтыгъыз+.

18Мен, Павел, бу энни гелеген саламланы оьз къолум булан язаман. Мен бугъавланып сакъланагъанымны унутмагъыз. Аллагьны рагьмусу сизин булан болсун+.

+ 1:1 Элч 16:1
+ 1:3 Эф 1:15-16
+ 1:5 Мат 6:20, 1 Пет 1:4

+ 1:6 Мат 24:14, Мат 28:19, Рум 10:18, Кол 1:6

+ 1:7 Кол 4:12, Филим 1:23

+ 1:9 2 Сал 1:11, Фил 1:9, Филим 1:6

+ 1:10 2 Кор 5:9, Эф 4:1, Фил 1:27, 2 Пет 3:18, Эф 4:15

+ 1:11 Эф 3:16
+ 1:13 Элч 26:18, Эф 6:12, 2 Пет 1:11
+ 1:14 Эф 1:7

+ 1:15 2 Кор 4:4, Ягь 1:3, Айт 8:22, Рум 8:29, Вагь 3:14

+ 1:16 Заб 32:6, Югь 1:3, Рум 11:36, 1 Кор 8:6, Ягь 1:2, Ягь 2:10

+ 1:18 Эф 1:22-23, Элч 26:23, 1 Кор 15:20, Вагь 1:4-5, Вагь 3:14

+ 1:19 Кол 2:9
+ 1:20 2 Кор 5:18, Эф 1:10, Эф 2:14
+ 1:21 Эф 2:1-2, Эф 2:12
+ 1:22 Ягьуда 1:24, Эф 1:4, 1 Сал 4:7
+ 1:23 Элч 14:22, Мк 16:15, Эф 3:7

+ 1:24 2 Кор 7:4, 2 Кор 12:15, 2 Кор 1:5, Фил 3:10

+ 1:25 Эф 3:2

+ 1:26 Рум 16:24, Эф 3:9

+ 1:27 Эф 1:18, Эф 3:16, Кол 2:2, Рум 5:2, Рум 8:17, 1 Тим 1:1

+ 1:29 1 Кор 15:10, Фил 1:30, 1 Тим 4:10
+ 2:2 Кол 1:27, Эф 6:22, Кол 4:8
+ 2:3 Рум 11:33, 1 Кор 1:24, 1 Кор 2:7
+ 2:4 Рум 16:18
+ 2:5 1 Кор 5:3, 1 Кор 14:40
+ 2:6 1 Сал 4:1

+ 2:7 1 Кор 3:11, Эф 2:20, Эф 3:17, Вагь 21:14, Эф 5:20, 2 Сал 1:3, 2 Сал 2:13

+ 2:8 Мк 7:3, Гал 1:14, Гал 4:9, Мк 13:5, 1 Югь 3:7, Эф 5:6, 2 Сал 2:3

+ 2:9 Югь 1:14, Кол 1:19
+ 2:10 Эф 1:21-22, Эф 3:19
+ 2:11 Эф 2:11, Рум 2:29, Кол 3:9
+ 2:12 Рум 6:4
+ 2:13 Эф 2:1, Эф 2:5, Элч 3:19
+ 2:14 Заб 50:3, Рум 7:4
+ 2:15 2 Кор 2:14, Югь 12:31, Югь 16:11

+ 2:16 Сан 28:9-15, Рум 14:5, Гал 4:10, Рум 14:3, Рум 14:17, Ягь 9:10

+ 2:17 Ягь 8:5, Ягь 10:1
+ 2:19 2 Пет 3:18, Эф 4:15-16, Кол 1:10
+ 2:20 Рум 6:2, Кол 3:3, Гал 4:9
+ 2:21 1 Тим 4:3
+ 2:22 Мат 15:9, Мк 7:7

+ 3:1 Кол 2:12, Заб 109:1, Элч 7:55-56, Рум 8:34, Эф 1:20, Айт 15:24

+ 3:3 Рум 6:2, Рум 6:7, Гал 5:24, Кол 2:20
+ 3:4 Югь 11:25
+ 3:5 Эф 5:5, Рум 8:13
+ 3:6 Рум 1:18, Эф 5:6
+ 3:7 Эф 2:2, Эф 4:17
+ 3:8 Якъ 1:21, 1 Пет 1:21, Эф 4:22, Эф 4:31
+ 3:9 Лев 19:11, Эф 4:25, Кол 2:11
+ 3:10 Яр 1:26, Эф 4:24

+ 3:11 Рум 2:28-29, 1 Кор 7:19, Гал 3:28, Гал 5:6, 1 Кор 12:13, Гал 5:6, Эф 2:14, 1 Кор 15:28, Эф 1:23

+ 3:12 Лкъ 18:7, Рум 8:33, Тит 1:1

+ 3:13 Эф 4:2, Мат 6:14-15, Мк 11:25-26, Лкъ 7:41-42, Эф 4:32

+ 3:14 1 Кор 13:1, Эф 4:3, Эф 5:2
+ 3:15 Югь 14:27, Югь 16:33, Фил 4:7, Эф 2:16
+ 3:16 Югь 15:3, Заб 26:6, Эф 5:19
+ 3:17 1 Кор 10:31
• 3:18 Эф 5:22
+ 3:18 Яр 3:16, 1 Пет 3:1
+ 3:19 1 Пет 3:7

+ 3:20 Чыгъ 20:12, Айт 1:8, Айт 6:20, Айт 23:22

+ 3:22 1 Пет 2:18, 1 Тим 6:1, Тит 2:9
+ 3:24 Эф 6:8
+ 3:25 Такр 10:17, Мат 22:16

+ 4:2 Лкъ 18:1, Лкъ 21:36, Рум 12:12, Эф 6:18, 1 Сал 5:17

+ 4:3 Элч 4:29, Рум 16:24, Эф 6:19-20, Фил 1:7, Филим 1:1

+ 4:5 Эф 5:15-16
+ 4:6 1 Пет 3:15
• 4:7 Эф 6:21-22
+ 4:7 Элч 20:4
+ 4:8 Кол 2:2
+ 4:9 Филим 1:10, Филим 1:16

+ 4:10 Элч 19:29, Филим 1:24, Элч 12:12, Элч 15:37-38

+ 4:11 Элч 1:23, Элч 18:7
+ 4:12 Кол 1:7, Филим 1:23
+ 4:14 2 Тим 4:10-11, Филим 1:24
+ 4:15 Рум 16:5
+ 4:16 1 Сал 5:27
+ 4:17 Филим 1:2

+ 4:18 1 Кор 16:21, Гал 6:11, 2 Сал 3:17, Филим 1:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KUM

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

1. А

2. Б

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. С

14. Т

15. Ф

16. Х

17. Э

18. Ю

19. Я

СЁЗЛЮК

Аллагьны Къозусу – Иса Месигьге «Аллагьны Къозусу» деп де айтыла, неге тюгюл де Аллагь Ону гьар инсанны гюнагьлары саялы къурбан этген.

Ашлыкъ Тюшюмню байрамы – ашлыкъ тюшюм къайтарылып битген сонг оьтгерилеген байрам. Ягьудилер бу байрамны Азатлыкъ (Пасха) байрамындан сонг эллинчи гюн оьтгере болгъан.

Бабил – Иса Месигь бу дюньягъа гелгинче алдын заманларда Бабил пачалыгъы исрайыл халкъыны рагьмусуз душманы болгъан. Янгы Разилешивде «Бабил» деген сёз тапшурмалы къайдада Иблисни гьакимлик этивюн белгилей.

Баш дин къуллукъчулар – жамият масъалаланы чечивде ягьудилени инг де таъсири артыкъ болагъан дин къуллукъчулары. Кёбюсю баш дин къуллукъчулар оьр мажлисге гире болгъан. Исаны заманында олар бары да дегенлей бир нече белгили уьягьлюлерден чыкъгъан болгъан.

Гьарун – Мусаны агъасы. Дин къуллукъчуланы борчларын юрютмеге ва исрайыл халкъы учун Аллагьгъа къурбан этмеге янгыз Гьарунну ва ону наслусундагъыланы ихтияры болгъан.

Гьирод – арт-артындан гьакимлик этген дёрт пачаны аты. 1) Уллу Гьирод – бютюн Паластинге гьакимлик этген ягьуди пача. О гьакимлик этеген заманда Иса Месигь тувгъан. 2) Гьирод Антипа – Уллу Гьиродну уланы, Галилеяны пачасы. 3) Гьирод Агърипа I – Уллу Гьиродну уланыны уланы. О Паластинге гьакимлик этген, Исагъа иман салгъанланы вагьши кюйде гьызарлап юрюген.

Гьомора – Оьлю денгизни ювугъундагъы тюзлюкде ерлешген эки шагьарны атлары Содом ва Гьомора болгъан. Аллагь, Содом ва Гьомора шагьарларда яшайгъан адамланы гюнагьлары саялы ялын ва кюкюрт явдуруп, бу эки де шагьарны дагъытгъан.

Давут – Ягьуданы тухумундан чыкъгъан Исрайылны инг белгили пачасы. Ягьуди пайхаммарлар дюньягъа гьакъ кюйде гьакимлик этежек Месигь Давутну наслусундан болажакъ деп алданокъ билдире болгъан.

Давутну Наслусу – Исрайылны пачасы болмагъа тарыкълы болгъан Месигьни гелмеклигин къаравуллап тургъан ягьудилер Огъар шолай деп де айта болгъанлар.

Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан.

Дин къуллукъчуланы башчысы – ягьудилени аслу дин къуллукъчусу. Къанунну талапларына гёре, бир-бир дин адатланы янгыз о кютюп бола болгъан. Мисал учун, ибадатхананы Инг Сыйлы Ерине гирмеге янгыз ону ихтияры болгъан. О оьр мажлисге башчылыкъ эте болгъан.

Забур – ягьудиче «йырлар». Шу ортакъ атны тюбюнде Сыйлы Язывланы айрыча бир китабы болгъан ягьудилени 150 дин йыры жыйылгъан. Оларда Аллагь инсанланы оьлюмден къутгъаргъаны саялы, Огъар шюкюрлюк этиле, бирлеринде Аллагьны зорлугъу ва сюювю суратлана яда ялбарывлар бериле.

Ибадатхана – Ерусалимде ерлешген ва бютюн дюньядагъы ягьудилени дин марказы болгъан. Ягьудилер оьзлени къурбанларын янгыз шонда этгенлер. Ибадатхана башлап янгы девюрден алда 10-нчу асруда Сулайман пачаны заманында къурулгъан. Янгы девюрден алда 6-нчы асруда бабиллилер ону дагъытгъан. Сонг ибадатхана янгы девюрден алда 5-нчи асруда ягьудилер есир болуп тургъан Бабилден къайтгъандан сонг янгыртылгъан. Янгы девюрню 1-нчи асрусунда Гьирод пача ону башгъача этип къургъан. 70-нчи йылда Ерусалимдеги башгётеривню тозагъан заманда Рум асгерлер ибадатхананы дагъытгъанлар ва шо замандан берли ибадатхана дагъы янгыртылмагъан.

Ибрагьим – Аллагьу-Таала оьзю булан разилешив бегетген пайхаммар. Исрайыл халкъы ондан баш ала. Ибрагьим Аллагьгъа тынглавлу ва амин болгъан, Огъар толу кюйде инангъан.

Илияс – Эсги Разилешивдеги инг сыйлы пайхаммарланы бириси. Исрайыл пачалыгъына гьакимлик этеген Агъав ва ону къатыны ялгъан аллагьлагъа сужда къылагъаны саялы, Илияс олагъа Аллагьны каламын айтып тургъан. Ягьудилер Месигьни бу дюньягъа гелмеклигин Илияс гьазирлемеге герек деп инангъанлар.

Инсанны Уланы – Иса Оьзюне шолай деп айтгъан. Бир якъдан, ягьудилени бир-бир Сыйлы Китапларында Месигьге шолай ат берилген. Шо атны къолламакъ булан Иса Оьзю Месигь ва Пача экенин гёрсетмеге сюйген. Бирдагъы якъдан, ягьудилени тилинде шо сёз тагъым янгыз «инсан» деген маънаны бере. Иса ону шо маънасында къоллагъан буса, шону булан О Оьзю бары да ягъындан, айрокъда башына тюшген азаплар ва оьлюм булан, оьзге инсанлардай болуп къалгъанын айтмагъа сюйген.

Исагъа иман салгъанланы жыйыны – бу сёз тагъым эки маънада къоллана: 1) Иса Месигьге иман салгъанланы чакъда-чакъда бирче бир ерге жыйылагъанлары. 2) Исагъа иман салгъанланы ер юзюнде яшайгъан барысы да.

Исгьакъ – Ибрагьимни ва Сараны уланы, исрайыл халкъыны ата-бабасы, Якъубну атасы.

Къанун – ягьуди динни аслу талапларыны жыйымы. Бугъар Таврат деп де айтыла. Къанунну юрютмек бары да ягьудилер учун борч. Къанун Иса тувгъунча хыйлы асрулар алда ягьудилер учун Аллагьдан Муса пайхаммаргъа берилген. Къанунда инсанны яшавуну аслу къайдалары ва ону турушунда гери урулагъан затлар, ондан къайры да кёп санавдагъы адатлар, ашны, ят уьлкелилер булангъы аралыкъланы ва оьзгелерини гьакъында язылгъан.

Къурбанлыкъны салагъан ер – гьайванланы къурбан этмек учун, ташдан, балчыкъдан яда темирден этилген гётеринки ер. Къурбанлыкъ шонда салынып, Аллагь учун яллатыла болгъан. Исаны заманында ягьудилени къурбанлыкъ салагъан ери ибадатханада ерлешдирилген. Къурбан этмеге янгыз дин къуллукъчуланы ихтияры болгъан.

Левийлер – дин къуллукъчулар болмаса да, ибадатханада кюйлер согъуп, Аллагьгъа макътав этмеге, къурбан этмек учун гьайванлар онгармагъа кёмек этеген ва шолай оьзге ишлени юрютеген адамлар. Ондан къайры да, олар Къанунну уьйрене болгъан ва халкъны арасында муаллимлер йимик иш гёре болгъанлар. Шоланы ягьуди халкъны он эки тухумундан бири болгъан Левийни наслусуну этмеге ихтияры болгъан. «Левийлер» деген ат да шо тухумну башчысыны атындан амалгъа гелген.

Манна – Мусаны башчылыгъы булан дангылда айланагъан исрайыллылагъа Аллагь йиберген азыкъ, рызкъы.

Маясыз экмекни байрамы – Пасхадан сонг шо гьазиринде етти гюнню ичинде белгиленген байрам. Шо байрамны вакътисинде экмеклени янгыз маясызын ашамагъа ихтияр бериле болгъан.

Мелгьиседек – Салим деген ерни пачасы, дин къуллукъчу. Ибрагьим пайхаммар давда оьзюне тюшген затлардан он пайындан бир пайын огъар берген. Шондан сонг Мелгьиседек Ибрагьимге Аллагьны рагьмусун тилеп дуа этген.

Месигь – грекче «Христос». Исагъа айтылагъан атлардан бириси. Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан.

Муса – пайхаммар, Исрайылны инг белгили дин ва сиясат ёлбашчысы. О оьзюню халкъын Мисридеги есирликден чыгъаргъан. Муса Аллагь оьзюне берген Къанунну халкъгъа етишдирген.

Нугь – пайхаммар. Аллагьу-Таала бу дюньяны сув алдырып дагъытгъанча, Ону буйругъу булан Нугь уллу геме къургъан, уьягьлюсю булан ону ичине гирип, оьлюмден къутгъарылгъан.

Оьр мажлис – ягьудилени башын тутгъан къурум. Ону дуван этмеге ихтияры да болгъан. Онда 70 адам болгъан. Исаны заманында, ягьудилер Рум империяны гьакимлигини тюбюнде турагъанда, Оьр мажлисни инг аслу гьукмулары янгыз оланы топурагъындагъы Рум гьакимлери тасдыкъ этгенден сонг гючге гирген.

Пайхаммарлар – Аллагьны каламын эшитип, шону инсанлагъа билдирегенлер. Исаны заманына ерли ягьудилени кёп пайхаммарлары болгъан. Пайхаммарлар ягьудилени инг башлап Аллагьны аслу буйрукъларын кютмеге, бир-бирине зарал этмей турмагъа ва таза юрекли болмагъа уьйретген. Ягьудилени арасында пайхаммарланы китапларыны бек абуру болгъан.

Пасха – ягьудилени аслу байрамы. Шо байрамда олар оьзлени ата-бабалары Мисриде къул болуп тургъанлыкъдан къутгъарылгъанын эсге ала болгъанлар. Пасха байрам гьар йыл апрель айда оьтгериле болгъан. Байрам аш учун Пасханы гюнюнде къозу союлмагъа тарыкълы болгъан.

Саддукейлер – Къанунгъа айрокъда бек къуллукъ этеген билимли ягьудилер. Саддукейлер Къанунда язылгъандан къайры башгъа затны къабул этмегенлер. Масала, олар оьлюлер къыяматгюн тирилегенликге инанмагъанлар, неге тюгюл Къанунда шо гьакъда айтылмагъан.

Сара – Ибрагьим пайхаммарны къатыны, Исакъны анасы.

Синагог – Сыйлы Язывланы охумакъ учун ва дуалар этмек учун ягьудилер жыйылагъан бина. Синагогларда шолай жыйынлар гьар сонгугюн оьтгериле болгъан. Синагогларда Сыйлы Язывланы охумагъа ва оларда язылгъан затланы англатмагъа гьар ягьудини ихтияры болгъан. Ягьудилер яшайгъан гьар шагьарда шолай синагоглар болгъан. Шолар, адатлы гьалда, оланы яшавуну марказлары болгъан, синагогну башчысы буса инг абурлу адамлардан бириси болгъан.

Содом – къара: Гьомора.

Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Янгы гюн ягьудилерде гюн артылгъан сонг башлана болгъан. Шо саялы, жумагюн гюн артылып сонгугюн гюн артылгъанча, ишлемек гери урула болгъан.

Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув – Исагъа иман салгъан сонг бир керен кютюлеген адат. Бу адат кютюлегенде, бир адам башгъасын, гёнгюллю кюйде бир аз замангъа сувгъа чомуп, ону Аллагьгъа тапшура. Бу адат Аллагьгъа тапшурулгъан адам бары да гюнагьлардан тазалангъанын ва о янгы яшав башлагъанын белгилей.

Сулайман – Давутну уланы, Исрайылны Давутдан сонггъу пачасы. Сулайман гьакимлик этеген заманда Исрайыл пачалыгъы яхшы оьсюп гетген. Сулайман Ерусалимде инг биринчи ибадатхананы къурдургъан.

Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр – ибадатханасы къурулгъанча, исрайыллылар Аллагьгъа сыйлы чатырда сужда къылгъанлар ва къурбанларын этгенлер.

Сююнч Хабар – грекче «Инжил». Аллагьу-Тааланы исрайыллылагъа этген ваъдаларын кютюв. Шо ваъдалар Иса Месигьден таба яшавгъа чыкъгъан, Ондан таба бары да инсанлагъа къутгъарылывгъа багъып ёл ачылгъан – муна гьар инсангъа Аллагьдан гелген Сююнч Хабар.

Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир-бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. Адатлы кюйде, гьар синагогда бир нече тамаза бола болгъан.

Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Исаны заманында оланы уллу таъсири болгъан. Фарисейлер адамланы янгыз Къанунну тюгюл, ондан сонг чыкъгъан дин адатланы ва мердешлени де къатты кюйде юрютмеге борчлу эте болгъанлар.

Хач – бир-бирине бегетилген эки агъач багъана. Хачны бир багъанасы ерге, экинчиси буса огъар гёнделен къагъыла. Буланы къошуму «Т» гьарпгъа ошай. Этген гюнагьлы ишлери, жинаятчылыкълары саялы бир-бир адамланы румлулар хачгъа иле болгъанлар. Адамланы жазаламакъ учун, оланы мыхлап, хачгъа илгенлер ва шо адамлар оьлгюнче илинген кююнде тургъанлар.

Элчи – грекче «апостолос». Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы биринчи элчилер болуп токътагъанлар.

Юнус – уьч гюн балыкъны ичинде тургъан пайхаммар.

Якъуб – Исакъны уланы, огъар дагъы да Исрайыл деп де айтыла.

Ясакъчылар – Рум пачасы учун хазнагъа акъча жыягъан къуллукъчулар. Жыйгъан акъчасындан олар оьзлеге де азны къоймай болгъанлар, шо саялы ягьудилер оланы бек сюймей болгъанлар.

Ят халкълар – Исаны заманында ягьудилерден къайры къалгъан бары да халкълар ялгъан аллагьлагъа къуллукъ эте болгъанлар, олар ят халкълар деп гьисаплана болгъанлар.

Table of Contents

- Янгы Разилешив: Колосдагъылагъа

- Баш Сёз

- Колосдагъылагъа

- Баш Сёз
- 1
- 2
- 3
- 4

- Сёзлюк (Янгы Разилешив)

- Аллагьны Къозусу
- Ашлыкъ Тюшюмню байрамы
- Бабил
- Баш дин къуллукъчулар
- Гьарун
- Гьирод
- Гьомора
- Давут
- Давутну Наслусу
- Дин къуллукъчу
- Дин къуллукъчуланы башчысы
- Забур
- Ибадатхана
- Ибрагьим
- Илияс
- Инсанны Уланы
- Исагъа иман салгъанланы жыйыны
- Исгьакъ
- Къанун
- Къурбанлыкъны салагъан ер
- Левийлер
- Манна
- Маясыз экмекни байрамы
- Мелгьиседек
- Месигь
- Муса
- Нугь
- Оьр мажлис
- Пайхаммарлар
- Пасха
- Саддукейлер
- Сара
- Синагог
- Содом
- Сонгугюн
- Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув
- Сулайман
- Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр
- Сююнч Хабар
- Тамазалар
- Фарисейлер
- Хач
- Элчи
- Юнус
- Якъуб
- Ясакъчылар
- Ят халкълар